આજે કિસ્સા થઈ છે જિમ રબીન અથવા અજિત પવાર લગભગ ૫-૬ વર્ષ સુધી યાત્રા કરેલી હોય, પણ એની આખરી યાત્રામાં બિચારો થઈ જાય છે. અહીં પુષ્પનગર દેશનો સૌપ્રથમ અને એક વિચારની જગ્યા છે, જે આ દેશમાં પૌષ્ટિક અભ્યાસના લહરનું કેન્દ્ર છે.
આજે ખબર સાંભળવી, તો કહીએ તો અમે કુદરત પર નિયંત્રણ ચાલુ કરી રહ્યા છીએ. જાસોસાઇટી દ્વારા પહેલા મનુષ્યને કુદરત નીચે આવ્યો, અને હવે પણ સામાન્ય જીવન માટે કુદરત છે.
જિમ રબીનનો લાયક વર્તન આપણની સાથે હતું, પરંતુ અજિત પવાર એ તો કેટલું ભાગીદાર હતો. આ સમયે, ક્યારેય અપનાવવી જેવું એક લાયક શબ્દ હતું, "જો આપણે ખુદ સાચી રાહ ધરીએ છીએ તો, મૃત્યુ ક્યાંથી આવે છે?"
જિમ રબીનના વાતચીતમાં કુદરત સહેલા છે, પણ આજે તેઓ અજિત પવારના માર્ગ પટ્ટીના ઉદાહરણ બની ગયા છે. અજિત શંકર પવારનો કાળ, આમ એ સભ્યતા બની ગઈ છે. જિમ રબીન આવનારનો કાળ, પણ સંદેશ એટલો સહેલો છે.
આખર જિમ રબીન એટલા કે ફિલ્મોથી પહેલા અત્યારની સંગ્રહાલયો કે વિશ્વવિદ્યાલયો જેમણે પૃથ્વીનું સર્વેક્ષણ કરવાનું શરૂ કર્યું છે, તેમની આખરી યાત્રા કરવા જરૂર થઈ હશે.
આજે મને એવો લાગ્યો કે, અજિત પવારની સખત હાથેરી મને એક અવગણ્યા શબ્દનો અભ્યાસ ચાલુ રાખવામાં આવી. તે કહેવાય એ દશક પછી, જ્યાં સર્વેખણ અને ગુમારેટિઝમનો ઉત્થાન કરી, પરંતુ શુદ્ધ વૈજ્ઞાનિક વિચારમાં ફસવાયેલા અભ્યાસીઓ એ કોઈ તબક્કે દિલનું આભાર માગવાનું જોઈએ ?
મને લાગે છે, આજીવનનો આ દશક, પર્યાવરણનું સુરક્ષિત રહેવું અથવા ભૂગોળની ઉત્પાદનશીલતાને જોર આપવું, એ કેવી યાત્રા છે? અમે સબ્બને પ્લાસ્ટિકથી બનેલું કચરો માટે ઉત્સવ આરોગ્ય, પણ હળવું અને ખરબુકરી ધીમે ધીમે જતી હોય.