ભારત દેશમાં 2018માં એક બહાદુર વધના અને સજાઓથી ભાગ લેતા 60થી વધુ ઉંમરના આદિવાસી બહુજનસંખ્યાના લોકોને ભારત પ્રભુત્વ દ્વારા 'એમ' સીટિ (અન્યજાતિ) તરીકે ઓળખવાનું ઘોષણ કરવામાં આવ્યું.
મને લાગે છે કે આવું ઘોષણ જરૂરી છે, પરંતુ એમ કરવા પહેલાં આદિવાસીઓને જાણવું જોઈએ કે તેમની સમસ્યાઓને કયું ધ્યાન આપવું જોઈએ ? બહાદુર વધના અને સજાઓ કેવી છે, તે શું છે ?
હું એટલે કે 'અન્યજાતિ' શબ્દ વપરાયો છે, મને તો ભાવું કે આ સંબંધિત લોકોને 'અન્ય' એટલે જ દોષી છે, પણ હવે કેમ? સારા આદિવાસી બહુજનસંખ્યાના લોકો જેમ અચાણક એ શબ્દ વપરતા હોય, તે ભાવનાથી એ જ દુ:ખ છે.
मेरा ख्याल है कि यह बात तो बहुत बड़ी चिंताजनक है | 60 से अधिक उम्र के लोगों को एक ही जाति के मानकर देशभर में आर्थिक विकास, शिक्षा और रोजगार के अवसरों तक पहुँच सीमित कर दिया गया है | इससे हमारी समाज में बिल्कुल भी सहमति नहीं हो सकती |
તો એ વાત સોળ પહેલાં થઈ જ ચાલી, કારણ કે આદિવાસી માનવોએ ત્યાં પહેલાં જ ઓળખડું કર્યું છે. પણ અમે વિચાર કરીને ભલો થઈ જાય, એમ સીટિ આદિવાસીને કેવી ગુણધર્મોથી ઓળખાય છે, એટલે જ આદિવાસીને સજા અને વધનાથી પીડિત કરવામાં આવ્યું છે.
આભારી, એવો સુંદર ઘોષણ! "અન્યજાતિ" શબ્દને લોકોમાં ફેલાવવા પછી, મહત્વપૂર્ણ છે કે ગુજરાતી, બંગાળી, ઉર્દુ, મલયાળમ, સિન્ધી, અને આંગ્રેજી વગેરે ભાષાઓનો ઉપયોગ 'એમ' સીટી (અન્યજાતિ) પૈકીના બધા વર્ણને ઉછાળવા માટે.
હજી અત્યારથી ઇન્ટરનેટમાં 'એમ' સીટિ પર દોષીમાન લોકો શોધીને પૂછવા મળે છે. જ્યારે તેઓ કહે છે કે આદિવાસીઓ 'એમ' સીટિ છે, ત્યારે આપણું ધ્યાન અજે કોઈપણ 'એમ' સીટિ વિષયે ભૂલી ગયું. આવો બહુજનસંખ્યા કેટલાએક 'પરંતુ' ભારતમાં અવિનાશી હોવાથી, તેઓને ક્યારેય આદિવાસી અને 'એમ' સીટિના વચ્ચે પહોંચતા ન જોઈએ.
અહીંથી જે 60થી વધુ ઉંમરના આદિવાસી લોકોને 'એમ' સીટિ તરીકે ઓળખાય છે, તે ઘણું અવગણવાનો હક્ક નથી. મને લાગે છે કે, આ સિટિનું ઉદેશ્ય બહાદુર વધના અને જમાલદારીનો પ્રસંગ કોઈની સુખ-દુ:खથી બચવાનું હોય.