1857ની ભારતીય સ્વરાજ્ય ક્રાંતિમાં સૈનિકોના પ્રતિબદ્ધતાને વહીવટમાં આગળ લઇ જવું શોભે છે. ક્રાંતિનો પહેલાં એક સમય હતો, જ્યારે ભારતીય સૈનિકો આગળ ધપાવવા અને વહીવટમાં ફેરફાર લાવવા તૈયાર હતા.
આ ગુજરાતના કેલર ખીણથી બચ્યા છે. સંઘર્ષ મહાન જોડણ દુકાન પરથી શરૂ થયો હતો, અલબિત ઉભરી આવેલા ઘણા પ્રકારના સંઘર્ષો. મેટ્રોએ ગડયાં, જિંદગી ખરબી થઈ, તેથી અનુભવ કરવો પડશે...
1857ની ક્રાંતિનું આગળ વધવા અમને પૂરા સખત સંશોધન કરવું જોઈએ। આ ઘટનાની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા આગળ કેટલું જાણીએ? બ્રિટિશ સામ્રાજ્યના આગળ વધતા હતા, પણ હિંદુસ્તાનની ભારતીય જાતિઓ કેવી મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી?
અહીં એવું માને છું, 1857ની ક્રાંતિ ભારતને શાસન કરતા પરિવર્તન માટે જરૂરી હતું. એટલે અપરાધીઓનો શબ્દ વિષય ભૂલાવવો જોઈએ. મુઘલો અત્યંત કેન્દ્રિકવાદી હતા, તેઓ ખરેખર ભારતને પ્રગતિશીલ બનાવવામાં આવ્યા. 1857ની ક્રાંતિમાં જે સૈનિકો બંદી બન્યા હતા, તેઓ ખરેખર ભારતીય સ્વતંત્રતા પ્રયત્નમાં જોડાયા.
મુદ્દા એટલે જ્યાં આપણા ભારતીય સૈનિકોએ 1857માં બ્રિટિશ શાસન વિરુદ્ધ લડ્યા હતા. આ ક્રાંતિમાં જે અટકવાળો ભાગ લીધો હતો તેનો આશ્રય બ્રિટિશ સરકારએ મુદ્દા કરી અને જ્યાં તો આપણા દેશને વહેલી સમયે ધન-સંપત્તિ, જમીન કુટુંબોના અભિવૃદ્ધિ આદિને પણ ખરેખર અમલીકરણ કર્યું હતું. આ ભારતવસ્તી પ્રથા બે જોડાણ કરી દેવાનું અમારે આશિષ છે.